(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
12.35. అధ్యాయః 035
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Topics
వ్యాసేన యుధిష్ఠిరంప్రతి భక్ష్యాభక్ష్యపాత్రాపాత్రవివేచనం॥ 1॥
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Text

యుధిష్ఠిర ఉవాచ। 12-35-0x(5407)(66151)
కిం భక్ష్యం చాప్యభక్ష్యం చ కించ దేయం ప్రశస్యతే।
కించ పాత్రమపాత్రం వా తన్మే బ్రూహి పితామహ॥ 12-35-1(66152)
వ్యాస ఉవాచ। 12-35-2x(5408)
అత్రాప్యుదాహరంతీమమితిహాసం పురాతనం।
సిద్ధానాం చైవ సంవాదం మనోశ్చైవ ప్రజాపతేః॥ 12-35-2(66153)
ఋషయస్తు వ్రతపరాః సమాగంయ పురా విభుం।
ధర్మం పప్రచ్ఛురాసీనమాదికాలే ప్రజాపతిం॥ 12-35-3(66154)
కథమంత్రం కథం దానం గంయాగంయాః కథం స్త్రియః।
కార్యాకార్యం చ యత్సర్వం శంస వై త్వం ప్రజాపతే॥ 12-35-4(66155)
తైరేవముక్తో భగవాన్మనుః స్వాయంభువోఽబ్రవీత్।
శుశ్రూషధ్వం యథావృత్తం ధర్మం వ్యాససమాసతః॥ 12-35-5(66156)
అనాదేశే జపో హోమ ఉపవాసస్తథైవ చ।
ఆత్మజ్ఞానం పుణ్యనద్యో యత్ర ప్రాయశ్చ తత్పరాః॥ 12-35-6(66157)
అనాదిష్టం తథైతాని పుణ్యాని ధరణీభృతః।
సువర్ణప్రాశనమపి రత్నాదిస్నానమేవ చ॥ 12-35-7(66158)
దేవస్థానాభిగమనమాజ్యప్రాశనమేవ చ।
ఏతాని మేధ్యం పురుషం కుర్వంత్యాశు న సంశయః॥ 12-35-8(66159)
న గర్వేణ భవేత్ప్రాజ్ఞః కదాచిదపి మానవః।
దీర్ఘమాయురథేచ్ఛన్హి త్రిరాత్రం చోష్ణపో భవేత్॥ 12-35-9(66160)
అదత్తస్యానుపాదానం దానమధ్యయనం తపః।
అహింసా సత్యమక్రోధం క్షమా ధర్మస్య లక్షణం॥ 12-35-10(66161)
స ఏవ ధర్మః సోఽధర్మో దేశకాలే ప్రతిష్ఠితః।
ఆదానమనృతం హింసా ధర్మో హ్యాత్యంతికః స్మృతః॥ 12-35-11(66162)
ద్వివిధౌ చాప్యుభావేతౌ ధర్మాధర్మౌ విజానతాం।
అప్రవృత్తిః ప్రవృత్తిశ్చ ద్వైవిధ్యం లోకవేదయోః॥ 12-35-12(66163)
అప్రవృత్తేరమర్త్యత్వం మర్త్యత్వం కర్మణః ఫలం।
అశుభస్యాశుభం విద్యాచ్ఛుభస్య శుభమేవ చ।
ఏతయోశ్చోభయోః స్యాతాం శుభాశుభతయా తథా॥ 12-35-13(66164)
దైవం చ దైవసంయుక్తం ప్రాణశ్చ ప్రలయస్తథా।
అప్రేక్షాపూర్వకరణాదశుభానాం శుభం ఫలం॥ 12-35-14(66165)
ఊర్ధ్వం భవతి సందేహాదిహాదిష్టార్థమేవ చ।
అప్రేక్షాపూర్వకరణాత్ప్రాయశ్చిత్తం విధీయతే॥ 12-35-15(66166)
క్రోధమోహకృతే చైవ దృష్టాంతాగమహేతుభిః।
శరీరాణాముపక్లేశో మనసశ్చ ప్రియాప్రియే।
తదౌషధైశ్చ మంత్రైశ్చ ప్రాయశ్చిత్తైశ్చ శాంయతి॥ 12-35-16(66167)
ఉపవాసేనైకరాత్రం దండోత్సర్గే నరాధిపః।
విశుద్ధ్యేదాత్మశుద్ధ్యర్థం త్రిరాత్రం తు పురోహితః॥ 12-35-17(66168)
క్షయం శోకం ప్రకుర్వాణో న ంరియేత యదా నరః।
శస్త్రాదిభిరుపావిష్టస్త్రిరాత్రం తత్ర నిర్దిశేత్॥ 12-35-18(66169)
జాతిశ్రేణ్యధివాసానాం కులధర్మాంశ్చ శాశ్వతాన్।
వర్జయంతి చ యే ధర్మం తేషాం ధర్మో న విద్యతే॥ 12-35-19(66170)
దశ వా వేదశాస్త్రజ్ఞాస్త్రయో వా ధర్మపాఠకాః।
యద్బ్రూయుః కార్య ఉత్పన్నే స ధర్మో ధర్మసంశయే॥ 12-35-20(66171)
అనుష్ణా మృత్తికా చైవ తథా క్షుద్రపిపీలికాః।
శ్లేష్మాతకస్తథా విప్రైరభక్ష్యం విషమేవ చ॥ 12-35-21(66172)
అభక్ష్యా బ్రాహ్మణైర్మత్స్యాః శకలైర్యే వివర్జితాః।
చతుష్పాత్కచ్ఛపాదన్యో మండూకా జలజాశ్చ యే॥ 12-35-22(66173)
భాసా హంసాః సుపర్ణాశ్చ చక్రవాకాః ప్లవా బకాః।
కాకో మద్రుశ్చ గృధ్రశ్చ శ్యేనోలూకస్తథైవ చ॥ 12-35-23(66174)
క్రవ్యాదా దంష్ట్రిణః సర్వే చతుష్పాత్పక్షిణశ్చ యే।
యేషాం చోభయతో దంతాశ్చతుర్దంష్ట్రాశ్చ సర్వశః॥ 12-35-24(66175)
ఏడకాశ్చ మృగోష్ట్రాణాం సూకరాణాం గవామపి।
మానుషీణాం ఖరీణాం చ న పిబేద్బ్రాహ్మణః పయః॥ 12-35-25(66176)
ప్రేతాన్నం సూతకాన్నం చ యచ్చ కించిదనిర్దశం।
అభోజ్యం చాప్యపేయం చ ధేనోర్దుగ్ధమనిర్దశం॥ 12-35-26(66177)
రాజాన్నం తేజ ఆదత్తే శూద్రాన్నం బ్రహ్మవర్చసం।
ఆయుః సువర్ణకారాన్నమవీరాయాశ్చ యోషితః॥ 12-35-27(66178)
విష్ఠా వార్ధుషికస్యాన్నం గణికాన్నమథేంద్రియం।
మృష్యంతి యే చోపపతిం స్త్రీజితాన్నం చ సర్వశః॥ 12-35-28(66179)
దీక్షితస్య కదర్యస్య క్రతువిక్రయికస్య చ।
తక్ష్ణశ్చర్మావకర్తుశ్చ పుంశ్చల్యా రజకస్య చ॥ 12-35-29(66180)
చికిత్సకస్య యచ్చాన్నమభోజ్యం రక్షిణస్తథా।
గణగ్రామాభిశస్తానాం రంగస్త్రీజీవినాం తథా॥ 12-35-30(66181)
పరివిత్తీనామపుంసాం చ బందిద్యూతవిదాం తథా।
వామహస్తాహృతం చాన్నం శుష్కం పర్యుషితం చ యత్॥ 12-35-31(66182)
సురానుగతముచ్ఛిష్టమభోజ్యం శేషితం చ యత్।
పిష్టమాంసేక్షుశాకానామావికాజాపయస్తథా।
సక్తు ధానా కరంభాశ్చ నోపభోగ్యాశ్చిరస్థితాః॥ 12-35-32(66183)
పాయసం కృసరం మాంసమపూపాశ్చ వృథా కృతాః।
అపేయాశ్చాప్యభక్ష్యాశ్చ బ్రాహ్మణైర్గృహమేధిభిః॥ 12-35-33(66184)
దేవానృషీన్మనుష్యాంశ్చ పితౄన్గృహ్యాశ్చ దేవతాః।
పూజయిత్వా తతః పశ్చాద్గృహస్థో భోక్తుమర్హతి॥ 12-35-34(66185)
యథా ప్రవ్రజితో భిక్షుస్తథైవ స్వే గృహే వసేత్।
ఏవంవృత్తః ప్రియైర్దారైః సంబసంధర్మమాప్నుయాత్॥ 12-35-35(66186)
న దద్యాద్యశసే దానం న భయాన్నోపకారిణే।
న నృత్యగీతశీలేషు హాసకేషు చ ధార్మికః॥ 12-35-36(66187)
న మత్తే చైవ నోన్మత్తే న స్తేనే న చ కుత్సకే।
న వాగ్ఘీనే వివర్ణే వా నాంగహీనే న వామనే॥ 12-35-37(66188)
న దుర్జనే దౌష్కులే వా వ్రతైర్యో వా న సంస్కృతః।
న శ్రోత్రియమృతే దానం బ్రాహ్మణే బ్రహ్మవర్జితే॥ 12-35-38(66189)
అసంయచ్కైవ యద్దత్తమసంయక్ చ ప్రతిగ్రహః।
ఉభయం స్యాదనర్థాయ దాతురాదాతురేవ చ॥ 12-35-39(66190)
యథా ఖదిరమాలంబ్య శిలాం వాప్యర్ణవం తరన్।
మంజేత మంజతస్తద్వద్దాతా యశ్చ ప్రతిగ్రహీ॥ 12-35-40(66191)
కాష్ఠైరార్ద్రైర్యథా వహ్నిరుపస్తీర్ణో న దీప్యతే।
తపఃస్వాధ్యాయచారిత్రైరేవం హీనః ప్రతిగ్రహీ॥ 12-35-41(66192)
కపాలే యద్వదాపః స్యుః శ్వదృతౌ చ యథా పయః।
ఆశ్రయస్థానదోషేణ వృత్తహీనే తథా శ్రుతం॥ 12-35-42(66193)
నిర్మంత్రో నిర్వృతో యః స్యాదశాస్త్రజ్ఞోఽనసూయకః।
అనుక్రోశాత్ప్రదాతవ్యం హీనేష్వవ్రతికేషు చ॥ 12-35-43(66194)
న వై దేయమనుక్రోశాద్దీనాయాపగుణాయ తు।
ఆప్తాచరిత ఇత్యేవ ధర్మ ఇత్యేవ వా పునః॥ 12-35-44(66195)
నిష్కారణం స్మృతం దత్తం బ్రాహ్మణే బ్రహ్మవర్జితే।
న ఫలేత్పాత్రదోషేణ న చాత్రాస్తి విచారణా॥ 12-35-45(66196)
యథా దారుమయో హస్తీ యథా చర్మమయో మృగః।
బ్రాహ్మణశ్చానధీయానస్త్రయస్తే నామధారకాః॥ 12-35-46(66197)
యథా షంఢోఽఫలః స్త్రీషు యథా గౌర్గవి చాఫలా।
శకునిర్వాప్యపక్షః స్యాన్నిర్మంత్రో బ్రాహ్మణస్తథా॥ 12-35-47(66198)
గ్రామస్థానం యథా శూన్యం యథా కూపశ్చ నిర్జలః।
యథా హుతమనగ్నౌ చ తథైవ స్యాన్నిరాకృతౌ॥ 12-35-48(66199)
దేవతానాం పితౄణాం చ హవ్యకవ్యవినాశకః।
సర్వథాఽర్థహరో మూర్ఖో న లోకాన్ప్రాప్తుమర్హతి॥ 12-35-49(66200)
ఏతత్తే కథితం సర్వం యథావృత్తం యుధిష్ఠిర।
సమాసేన మహద్ధ్యేతచ్ఛ్రోతవ్యం నరతర్షభ॥ ॥ 12-35-50(66201)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే శాంతిపర్వణి రాజధర్మపర్వణి పంచత్రింశోఽధ్యాయః॥ 35॥

Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Footnotes

12-35-3 ప్రజాపతిం మనుం॥ 12-35-4 కథం పాత్రం దానమధ్యయనం తప ఇతి ఝ. పాఠః। తత్ర కథం కేన ప్రకారేణ। అన్నమదనీయం కింద్రవ్యక కర్తవ్యమిత్యర్థః॥ 12-35-5 వ్యారో విస్తరః॥ 12-35-6 అనాదేశే విశేషతోఽనుక్తే దోషే। యత్ర దేశే తత్పరాః జపాదిపరాః ప్రాయః బహుశః సంతి సోఽపి గంగాదివత్పావన ఇత్యర్థః॥ 12-35-7 తథా జపాదివత్। పుణ్యాన్యేతాని వక్ష్యమాణాని। ధరణీభృతః పర్వతా బ్రహ్మగిరిప్రభృతయః। ఆదిపదాత్సువర్ణస్నానాది। అనాదిష్టం ప్రాయశ్చిత్తం సామాన్యమిత్యర్థః॥ 12-35-9 గర్వేణ యుక్తో న భవేత్ పూజాం నావగణయేత్। అవగణనే తు త్రిరాత్రముష్ణపో భవేదితి తప్తకృచ్ఛ్రం ధర్మశాస్త్రోక్తం కుర్యాదిత్యర్థః॥ 12-35-10 తప ఉపవాసాది॥ 12-35-11 ఆదానం స్తేయం। ప్రాణాత్యయాదావధర్మస్యాపి స్తేయాదేర్ధర్మత్వమిత్యర్థః॥ 12-35-12 వైదిక్యౌ ప్రవృత్త్యప్రవృత్తీ మర్త్యాత్వామృతత్వప్రదే। లౌకిక్యౌ తు తే శుభే చేచ్ఛుభఫలే అశుభే చేదశుభఫలే ఇత్యాహ ద్వాభ్యాం ద్వివిధావితి॥ 12-35-13 ఏతయోర్లౌకిక్యోః। ఫలే అపి కారణానురూపే ఇత్యర్థః॥ 12-35-14 దైవయుక్తం శాస్త్రీయం కర్మ। ప్రాణో జీవనం। ఏతేషాం చతుర్ణామప్రేక్షాపూర్వం యత్కించిక్రియతే తర్హ్యశుభానో నీచానామపి పుంసాం తస్య ఫలం శుభం భవతి॥ 12-35-15 సత్యపి సందేహే యల్లోకవిగానపరిహారార్థం కృతం నిత్యాది యచ్చ కేవలం దృష్టార్థం కృతం శ్యేనాది తత్రోభయత్రాపి॥ 12-35-16 క్రోధాదినా యన్మనసః ప్రియమప్రియం కృతం తత్ర దృష్టాంతాగమహేతుభిః పూర్వోక్తైర్యావదేన ఇత్యాద్యైః ప్రమాణైర్దేహస్య శోషణముపవాసాదికం ప్రాయశ్చిత్తం కర్తవ్యం। ఔషధైర్హవిష్యాశనైః। మంత్రైశ్చ పవిత్రజపైః। చాదన్యదపి। తీర్థాటనశ్రమాదిభిస్తత్పాపం శాంయతీతి సార్ధం॥ 12-35-18 క్షయం పుత్రాదిమరణనిమిత్తమాత్మవధార్థం ప్రవృత్తో న ంరియేత చేత్ త్రిరాత్రముపవాసం చరేత్॥ 12-35-19 జాతిర్బ్రాహ్మణత్వాదిః। శ్రేణీ గృహస్థాదీనాం పంక్తిః। అధివాసో జన్భభూమిః। జాత్యాదిధర్మాంశ్చ యే వర్జయంతి తేషాం ధర్మః ప్రాయశ్చిత్తాది స్వరూపో న విద్యతే॥ 12-35-20 పాఠకాః శోధకాః। కార్యే ప్రాయశ్చిత్తనిమిత్తే దోషే॥ 12-35-25 ఏడకా మేషీ॥ 12-35-26 అభోజ్యం పాయసాద్యంతర్గతం॥ 12-35-27 అవీరాయాః పతిపుత్రహీనాయాః॥ 12-35-28 ఇంద్రియం శుక్రం। గణికాదిత్రయాణామన్నం॥ 12-35-29 దీక్షితస్య అగ్నీషోమీయవపాహోమాత్ప్రాఙ్ న భోక్తవ్యం। కదర్యో ధనవ్యయభయాద్భోగత్యాగహీనః॥ 12-35-30 రక్షిణో గ్రామపాలకస్య సీమాదిరక్షిణో వా॥ 12-35-31 వాద్యమానాహృతం చాన్నమితి ట.డ.థ. పాఠః॥ 12-35-32 శేషితం కుటుంబాయాఽదత్త్వాత్మార్థం రక్షితం। ధానా భృష్టయవాః। కరంభా దధిసక్తవః॥ 12-35-33 కృసరం తిలమిశ్ర ఓదనః। వృథాకృతాః దేవతాద్యుద్దేశం వినా కృతాః॥ 12-35-36 హాసకేషు పరిహాసపరేషు భాండేషు॥ 12-35-37 వాగ్ధీనే మూకే మూర్ఖే వా॥ 12-35-42 శ్వదృతౌ శునకచర్మమయే కోశే॥ 12-35-43 అనుక్రోశాద్దయయా॥ 12-35-44 ఆప్తచరిత ఇష్టకారీతి బుద్ధ్యా ధర్మబుద్ధ్యా వా నిర్మంత్రే న దేయమిత్యాహ నవా ఇతి॥ 12-35-45 నిష్కారణం నిష్ఫలం॥ 12-35-48 నిరాకృతౌ మూర్ఖే॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.